Często, szczególnie w starszym wieku, zastanawiamy się co to jest osteoporoza. Osteoporoza to choroba charakteryzująca się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury przestrzennej kości oraz zwiększoną podatnością na złamania. Głównie dotyka kobiety po menopauzie, ale również jest spotykana u mężczyzn. Przez wiele lat osteoporoza nie daje objawów. Często jej pierwszym sygnałem jest złamanie kości podczas niegroźnego z pozoru upadku.
Najmocniejsze kości mamy w wieku 20-25 lat. Ten stan utrzymuje się jeszcze przez ok. 10 lat. Po 30 roku życia następuje utrata masy kostnej i wynosi niecały 1 procent rocznie. Wraz z upływem lat, obniża się aktywność enzymów biorących udział w metabolizmie witaminy D i jej wchłanianie w jelitach. Efektem tego jest obniżenie stężenia wapnia we krwi, co prowadzi do nasilenia procesów niszczenia kości i osteoporozy.
Kobiety, szczególnie te po menopauzie są narażone na złamania kości w okolicach nadgarstka, kręgów kręgosłupa a także kości szyjki udowej. Na złamania narażone są również kręgi, żebra, miednica, kość udowa i promieniowa.
Przyczyny osteoporozy
- Uwarunkowania genetyczne – dziedziczność;
- Mała aktywność fizyczna – głównie siedzący tryb życia;
- Dieta dostarczająca za małe dawki witaminy D i wapnia;
- Nadużywanie alkoholu, palenie papierosów, picie dużych ilości kawy;
- Zaburzenia hormonalne;
- Bardzo szczupła budowa ciała;
- Wiek – po 50 roku życia;
- Płeć – częściej chorują kobiety niż mężczyźni;
- Wczesna menopauza
Aby zdiagnozować u siebie osteoporozę należy wykonać badanie zwane densytometria: kobiety ok. 50. roku życia, mężczyźni ok. 60. Densytometr mierzy gęstość (wytrzymałość) kości. Wynik wskazuje, czy jesteśmy zagrożeni osteoporozą, czy proces jest na tyle zaawansowany, że grożą nam złamania.
Dieta a osteoporoza
Bardzo ważnym elementem zapobiegania i leczenia osteoporozy jest dieta bogata przede wszystkim w wapń i witaminę D.
Dziennie należy spożywać 4-5 posiłków dziennie, dbając, by w każdym z nich znalazł się nabiał oraz owoce lub warzywa. Nie można również zapomnieć o pieczywie pełnoziarnistym, kaszach i makaronach. Należy ograniczyć spożycie fast foodów oraz żywności wysoko przetworzonej, mięsa i wędlin ponieważ zawierają dużo fosforu, ten spożywany w znacznych ilościach konkuruje z wapniem, utrudniając jego przyswajanie.
Na czarnej liście są używki: alkohol, mocna kawa i herbata (ponad 3 filiżanki dziennie), napoje gazowane typu cola oraz energy drinki, które zwiększają wydalanie wapnia z moczem.
Każdego dnia potrzebujemy ok. 1000 mg wapnia, czyli tyle, ile zawierają 3 szklanki mleka i 200 g chudego twarogu. Jeżeli nie tolerujemy laktozy, można zastąpić je jogurtem, kefirem lub mlekiem ukwaszonym. Dobrym źródłem wapnia są również: sardynki, warzywa zielone (szpinak, jarmuż, brokuły, natka pietruszki) i strączkowe (soja, fasola). Witaminę D znajdziemy natomiast w: maśle, margarynie, tranie, serach żółtych, żółtku jajek, płatkach zbożowych i pieczywie.
Do każdego posiłku warto również dodawać porcję (filiżankę) owoców lub warzyw, a na podwieczorek chrupać garść migdałów albo orzechów. Mają sporo wapnia i magnezu, który pobudza do działania komórki kościotwórcze, aktywuje witaminę D, usprawnia transport wapnia do i z kości.
Tekst jest większą całością naszego poradnika: Zdrowie Seniorów od A do Z
powstał: 11.09.2015
aktualizacja: 17.02.2025