Jak zadbać o seniora zimą i jesienią? Poradnik dla opiekunek i rodzin

Krótkie dni, chłód, wilgoć i śliskie chodniki to dla osoby starszej coś więcej niż niewygoda. Jesienią i zimą senior szybciej marznie, łatwiej łapie infekcje, częściej się przewraca i gorzej znosi brak słońca. Najgroźniejsze bywa jednak to, czego nie widać od razu: powolne wychłodzenie organizmu, które potrafi rozwinąć się nawet w ciepłym na pozór mieszkaniu. W tym poradniku zebraliśmy wszystko, co opiekunka i rodzina powinny wiedzieć, żeby chłodne miesiące minęły podopiecznemu bezpiecznie – od ubrania i temperatury w domu, przez dietę i ruch, aż po rozpoznawanie hipotermii i pierwszą pomoc.

Dlaczego jesienią i zimą starsi ludzie czują się gorzej?

Wielu opiekunów zauważa, że od października podopieczny staje się bardziej senny, marudny i mniej chętny do wyjścia z domu. To nie przypadek ani „humory”. Na samopoczucie seniora w chłodnej porze roku składa się kilka rzeczy naraz:

• Mniej światła dziennego. Ciemność pobudza wydzielanie melatoniny – hormonu, który sprawia, że chce nam się spać. Im krótszy dzień, tym łatwiej o ospałość, apatię i przygnębienie.
• Mniej witaminy D. Skóra osoby starszej i tak wytwarza jej mniej niż skóra młodego człowieka, a od jesieni do wiosny w naszej szerokości geograficznej słońce praktycznie przestaje być jej źródłem.
• Zimno obciąża serce i płuca. Chłód obkurcza naczynia krwionośne, co podnosi ciśnienie i zwiększa wysiłek serca. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że większość szkód zdrowotnych związanych z zimnymi mieszkaniami to właśnie choroby układu oddechowego i krążenia – szczególnie u osób starszych.
• Sezon infekcji. Więcej czasu w zamkniętych pomieszczeniach to łatwiejsze przenoszenie wirusów grypy, RSV czy przeziębienia.
• Mniej ruchu i kontaktów. Śliskie chodniki i wczesny zmrok zatrzymują seniora w domu. Spada kondycja, słabną mięśnie, rośnie poczucie samotności.

Dobra wiadomość jest taka, że na prawie każdy z tych czynników opiekunka ma realny wpływ. Poniżej pokazujemy, jak.

Ciepło w podeszłym wieku: dlaczego seniorowi ciągle zimno

„Zamknij okno, bo wieje” – to zdanie zna każda opiekunka. Senior, który marznie w pokoju, w którym nam jest przyjemnie ciepło, wcale nie przesadza. Z wiekiem organizm gorzej zarządza ciepłem:

• ubywa mięśni, które przy pracy wytwarzają ciepło, i tkanki tłuszczowej pod skórą, która je zatrzymuje,
• krążenie jest słabsze, więc dłonie i stopy szybko robią się zimne,
• dreszcze – naturalny „grzejnik” organizmu – są słabsze albo pojawiają się później,
• mózg później rejestruje, że ciało się wychładza. Amerykański Narodowy Instytut ds. Starzenia (NIA) podkreśla, że z wiekiem trudniej w ogóle zauważyć, że jest nam zimno.

Ten ostatni punkt jest kluczowy. Senior może marznąć i jednocześnie mówić, że wszystko jest w porządku. Szczególnie dotyczy to osób z demencją, po udarze, z chorobą Parkinsona albo takich, które nie komunikują potrzeb słowami. Dlatego to opiekunka powinna sprawdzać, czy podopiecznemu jest ciepło: dotknąć karku lub dłoni, spojrzeć na kolor skóry, zapytać konkretnie, a nie tylko „czy wszystko dobrze?”.

Złota zasada: senior zwykle potrzebuje o jedną warstwę ubrania więcej niż Ty – zarówno na spacerze, jak i w domu.

Jak ubrać seniora jesienią i zimą

W domu: warstwy, sweter i ciepłe stopy

Zamiast jednej grubej bluzy lepiej sprawdzają się dwie, trzy cieńsze warstwy. Powietrze między nimi izoluje, a gdy w pokoju zrobi się cieplej, jedną warstwę łatwo zdjąć. Senior nie powinien ani marznąć, ani się przegrzewać i pocić, bo wilgotne ubranie wychładza szybciej.

Jaki sweter dla starszej osoby? Najlepiej rozpinany – kardigan na guziki lub zamek. Taki sweter łatwiej założyć i zdjąć seniorowi z bólem barków, sztywnymi stawami czy po udarze, a opiekunce łatwiej pomóc przy ubieraniu. Dobrze sprawdzają się:

• wełna, w tym merynosowa – grzeje nawet lekko wilgotna i nie gryzie tak jak zwykła wełna,
• polar – lekki, ciepły, łatwy w praniu i szybko schnie,
• bawełna z domieszką – jako warstwa pod spód, bo sama bawełna długo trzyma wilgoć.

Sweter nie powinien uciskać w nadgarstkach i pod pachami, a rękawy nie mogą być za długie – zwisający mankiet łatwo zahacza o klamki i naczynia. Oprócz swetra przydadzą się ciepła kamizelka (serdak), skarpety bez uciskającego ściągacza oraz kapcie z zakrytą piętą i antypoślizgową podeszwą. Koc zawsze powinien leżeć w zasięgu ręki – szczególnie przy fotelu, w którym senior drzemie.

Na spacer: „na cebulkę”, czapka i rękawiczki

Na zewnątrz zasada warstw obowiązuje tym bardziej: bielizna termiczna lub koszulka, sweter, kurtka chroniąca przed wiatrem i deszczem. Czapka, szalik i rękawiczki (dla osób z zimnymi dłońmi lepsze są ciepłe łapawice) to nie dodatek, tylko podstawa. Pamiętaj, że wiatr i wilgoć sprawiają, że ciało traci ciepło dużo szybciej, niż wskazuje termometr za oknem.

Buty: ciepło i przyczepność

Zimowe obuwie seniora powinno mieć grubą, antypoślizgową podeszwę z wyraźnym bieżnikiem, która izoluje od zimnego chodnika, oraz pewne zapięcie (rzepy lub zamek ułatwiają zakładanie). Na oblodzone dni warto kupić nakładki antypoślizgowe na buty. I jeszcze jedno: opiekunka też musi mieć dobre buty. Jesteś dla podopiecznego dosłownie oparciem – jeśli Ty się poślizgniesz, przewrócicie się oboje.

Jak chodzić po lodzie, jakie nakładki wybrać i kiedy lepiej odłożyć spacer, wyjaśniamy w poradniku o tym, jak chronić seniora przed upadkiem na śliskim chodniku.

Ciepły i bezpieczny dom: temperatura, powietrze, ogrzewanie

Temperatura. Światowa Organizacja Zdrowia uznaje 18°C za minimalną bezpieczną temperaturę w mieszkaniu w chłodnej porze roku dla ogółu ludzi, ale zaznacza, że osoby starsze, małe dzieci i osoby przewlekle chore mogą potrzebować więcej. NIA zaleca seniorom utrzymywanie w domu około 20–21°C. W praktyce: pokój dzienny seniora ogrzewaj do około 20–21°C, sypialnia może być nieco chłodniejsza, ale senior powinien spać pod ciepłą kołdrą i w ciepłej piżamie.

Warto postawić w pokoju podopiecznego zwykły termometr pokojowy. Odczucia opiekunki, która cały dzień się rusza, to słaby wskaźnik dla kogoś, kto większość dnia siedzi w fotelu.

Oszczędzanie na ogrzewaniu. Wielu seniorów – w Polsce i w Niemczech – skręca kaloryfery, bo boi się rachunków. To jedna z częstych przyczyn wychłodzenia w domu. Jeśli widzisz, że podopieczny przesadnie oszczędza, porozmawiaj o tym z jego rodziną.

Wietrzenie i powietrze. Wietrz krótko i intensywnie (kilka minut przy szeroko otwartym oknie), a nie godzinami przez uchylone okno. Na czas wietrzenia senior powinien przejść do innego pokoju lub otulić się kocem. Ogrzewanie wysusza powietrze, co podrażnia śluzówki nosa i gardła – nawilżacz albo miska z wodą przy kaloryferze pomogą utrzymać wilgotność bliżej 50%.

Bezpieczne źródła ciepła.

• Termofory, poduszki elektryczne i grzejniki elektryczne stosuj ostrożnie. Seniorzy z cukrzycą lub zaburzeniami czucia mogą nie poczuć, że coś parzy, i doznać oparzenia.
• Grzejnik elektryczny nie może stać przy firanach, kocu ani na drodze, którą senior chodzi.
• Jeśli w domu jest piec, kominek lub junkers, zamontuj czujnik czadu (tlenku węgla) i dymu. WHO wymienia takie czujniki wśród podstawowych zabezpieczeń mieszkania.

Więcej o tym, jak przygotować mieszkanie, przeczytasz w poradniku bezpieczeństwo seniorów w domu i poza nim.

Wychłodzenie (hipotermia) u seniora

Hipotermia to jedno z najpoważniejszych zimowych zagrożeń dla osoby starszej, a zarazem jedno z najsłabiej rozpoznawanych. Kojarzy się z zagubionym turystą w górach albo z osobą, która zasnęła na mrozie. Tymczasem u seniorów do wychłodzenia często dochodzi we własnym mieszkaniu, po cichu, przez wiele godzin.

Czym jest hipotermia?

O hipotermii mówimy, gdy temperatura wewnątrz ciała (tzw. temperatura głęboka) spada poniżej 35°C. Prawidłowo wynosi ona około 37°C. Lekarze dzielą wychłodzenie na stopnie:

Stopień	Temperatura głęboka ciała	Co się dzieje
Łagodna	35–32°C	uczucie zimna, dreszcze, rozdrażnienie, niezgrabne ruchy, osoba jest przytomna
Umiarkowana	32–28°C	dreszcze zwykle ustają, narasta senność i splątanie, mowa staje się niewyraźna
Ciężka	poniżej 28°C	utrata przytomności, bardzo wolne tętno i oddech, zagrożenie życia

Uwaga na pułapkę: ustanie dreszczy nie oznacza, że senior się rozgrzał. Przy temperaturze ciała około 32°C organizm przestaje się trząść, bo wyczerpał swoje możliwości obrony. To sygnał, że stan się pogarsza.

Dlaczego seniorzy są szczególnie narażeni?

Do opisanych wyżej zmian związanych z wiekiem dochodzą czynniki, które opiekunka powinna znać:

• Choroby przewlekłe – cukrzyca, niedoczynność tarczycy, choroba Parkinsona, choroby serca, stan po udarze, niedożywienie.
• Demencja – podopieczny nie powie, że marznie, może zdjąć ubranie, wyjść nocą z domu albo otworzyć okno.
• Leki – niektóre leki uspokajające, nasenne, przeciwdepresyjne czy przeciwpsychotyczne osłabiają reakcję organizmu na zimno. NIA radzi zapytać lekarza lub farmaceutę, czy przyjmowane przez seniora leki (także te bez recepty, np. na przeziębienie) zwiększają ryzyko wychłodzenia.
• Unieruchomienie – osoba leżąca lub siedząca cały dzień wytwarza mało ciepła. Groźny jest też upadek: senior, który leży kilka godzin na podłodze, bo nie może wstać, wychładza się nawet w ogrzewanym pokoju.
• Alkohol – daje złudne uczucie ciepła, a w rzeczywistości przyspiesza utratę ciepła.
• Mokre ubranie lub pościel – np. przy nietrzymaniu moczu. Mokra tkanina odbiera ciepło bardzo szybko.

Hipotermia w mieszkaniu. Serwis medyczny mp.pl zwraca uwagę, że u osób starszych z zaburzeniami ruchu i termoregulacji do wychłodzenia może dojść w niedogrzanym pomieszczeniu. Według NIA może się to zdarzyć nawet przy temperaturze w pokoju około 16–18°C. Taka „domowa” hipotermia rozwija się powoli, dlatego jej objawy łatwo zrzucić na zmęczenie, gorszy dzień czy postęp demencji.

Objawy wychłodzenia u seniora

Wczesne sygnały (na podstawie zaleceń NIA i NHS):

• zimne dłonie i stopy, zimna skóra na brzuchu i karku,
• blada lub szarawa skóra, sinawe usta,
• opuchnięta twarz,
• dreszcze – choć u osoby starszej może ich wcale nie być,
• spowolniona, niewyraźna mowa,
• senność, apatia,
• rozdrażnienie, złość albo splątanie – nagła zmiana zachowania.

Późne sygnały – stan zagrożenia życia:

• bardzo wolne ruchy, chwiejny chód, niezgrabność,
• sztywne, szarpane ruchy rąk i nóg,
• wolne tętno, płytki i wolny oddech,
• utrata przytomności.

Łatwo zapamiętać to po czterech zmianach: senior zaczyna się potykać, mamrotać, gubić rzeczy z rąk i być nieswój. Jeśli te zmiany pojawiają się w chłodny dzień lub w zimnym pokoju – myśl o wychłodzeniu.

Nie czekaj na termometr. Zwykły termometr pod pachą czy na czole przy wychłodzonej skórze może dać mylący wynik. O wezwaniu pomocy decydują objawy i okoliczności, nie sam odczyt.

Pierwsza pomoc przy hipotermii: co robić

Wychłodzenie zawsze wymaga oceny lekarskiej, a umiarkowane i ciężkie – leczenia w szpitalu.

1. Zadzwoń pod 112. Ten numer alarmowy działa zarówno w Polsce, jak i w Niemczech. Powiedz, że podejrzewasz wychłodzenie u osoby starszej, i podaj jej choroby oraz leki.
2. Przenieś seniora w ciepłe miejsce, osłonięte od wiatru. Ruszaj nim delikatnie i ogranicz jego wysiłek do minimum – u wychłodzonej osoby gwałtowne ruchy mogą zaburzyć rytm serca.
3. Zdejmij mokre ubranie lub mokrą pieluchę i osusz skórę.
4. Owiń seniora kocami, kołdrą lub śpiworem – razem z głową, zostawiając odkrytą twarz. Jeśli masz folię NRC, połóż ją na ciele pod koc. Najważniejsze jest ogrzanie tułowia: klatki piersiowej, karku, brzucha.
5. Ciepły napój i coś słodkiego – tylko wtedy, gdy senior jest w pełni przytomny i dobrze przełyka. Herbata, kakao lub ciepła zupa, do tego np. kawałek czekolady.
6. Nie zostawiaj go samego. Rozmawiaj z nim, obserwuj oddech i przytomność do przyjazdu karetki.
7. Gdy senior traci przytomność, ale oddycha prawidłowo – ułóż go w pozycji bocznej bezpiecznej i dalej chroń przed zimnem. Gdy nie oddycha – rozpocznij resuscytację zgodnie ze wskazówkami dyspozytora. Zasady przypomnisz sobie w artykule pierwsza pomoc – co musi umieć opiekunka.

Czego nie robić przy hipotermii

• Nie wkładaj seniora do gorącej wanny i nie polewaj gorącą wodą.
• Nie przykładaj termoforu, butelek z gorącą wodą ani grzejnika bezpośrednio do ciała – wychłodzona skóra łatwo ulega oparzeniu, a zbyt szybkie ogrzewanie obciąża serce.
• Nie rozcieraj i nie masuj rąk ani nóg.
• Nie podawaj alkoholu – ani „na rozgrzewkę”, ani w herbacie.
• Nie podawaj nic do picia osobie sennej, splątaną lub nieprzytomną – może się zachłysnąć.

Jak zapobiegać wychłodzeniu – lista dla opiekunki

• Sprawdzaj temperaturę w pokoju seniora, nie tylko swoje odczucia.
• Kilka razy dziennie dotknij karku lub dłoni podopiecznego, szczególnie po drzemce i rano.
• Zmieniaj mokrą odzież, pieluchy i pościel od razu.
• Dbaj o ciepłe posiłki i napoje – organizm potrzebuje „paliwa”, żeby produkować ciepło.
• Zadbaj, żeby senior nie leżał długo na podłodze po upadku – rozważ opaskę lub przycisk alarmowy, jeśli zostaje sam.
• Sprawdzaj ulotki leków lub zapytaj lekarza, czy któryś z nich nasila ryzyko wychłodzenia.
• Przy demencji zabezpiecz drzwi i okna tak, by podopieczny nie wyszedł nocą bez nadzoru.
• W mroźne dni skracaj spacery i nie wychodź z seniorem przy silnym wietrze.

Dieta i picie w chłodne miesiące

Żeby się ogrzać, organizm potrzebuje energii. Senior, który je za mało, szybciej marznie i łatwiej się wychładza, dlatego zimą pilnuj nie tylko tego, co podopieczny je, ale też czy je regularnie.

• Ciepłe posiłki kilka razy dziennie. Zupy, kasze, owsianka, dania jednogarnkowe. Można je ugotować na dwa dni i odgrzewać.
• Białko w każdym posiłku – nabiał, jajka, ryby, mięso, rośliny strączkowe. Pomaga chronić mięśnie, które zimą łatwo tracą siłę przez mniejszą aktywność.
• Warzywa i owoce sezonowe – dynia, marchew, buraki, kapusta, jabłka, cytrusy oraz kiszonki.
• Tłuste ryby morskie (łosoś, makrela, śledź) – źródło witaminy D i kwasów omega-3.

Picie. Zimą seniorzy piją jeszcze mniej niż latem, bo słabiej odczuwają pragnienie, a ciepłe kaloryfery wysuszają powietrze. Proponuj ciepłe napoje regularnie, nawet bez prośby: herbatę, napary ziołowe, kompot, ciepłą wodę z cytryną i miodem. Szczegóły znajdziesz w artykułach co powinien pić senior i żywienie seniorów – kompleksowy przewodnik.

Witamina D. Polskie zalecenia z 2023 roku mówią o suplementacji przez cały rok: u osób w wieku 65–75 lat zwykle 1000–2000 j.m. na dobę, a po 75. roku życia 2000–4000 j.m. Dawkę dla konkretnego seniora powinien jednak ustalić lekarz – zwłaszcza gdy podopieczny przyjmuje wiele leków lub choruje na nerki. Więcej w tekście witamina D i jej moc.

Odporność, szczepienia i wizyty u lekarza

U osoby starszej zwykłe przeziębienie łatwiej niż u młodego człowieka przechodzi w zapalenie oskrzeli czy płuc, a grypa częściej kończy się szpitalem. Dlatego jesień to dobry moment na:

• szczepienie przeciw grypie – i w Polsce, i w Niemczech jest ono zalecane osobom starszym co sezon; warto też zapytać lekarza o szczepienia przeciw COVID-19, pneumokokom i RSV,
• wizytę kontrolną – pomiar ciśnienia, przegląd leków, ewentualne badanie poziomu witaminy D,
• higienę – mycie rąk po powrocie do domu i ograniczenie kontaktu z osobami, które kaszlą.

Jak zadbać o odporność na co dzień, opisujemy w poradniku jak wzmacniać odporność seniora. Jeśli mimo wszystko podopieczny zachoruje, przeczytaj artykuł grypa u seniora – objawy i opieka, a przed wyjściem do przychodni zajrzyj do tekstu jak przygotować seniora na wizytę u lekarza w zimowe dni.

Sen. Organizm regeneruje się w nocy. Sypialnię przewietrz przed snem, ale nie zostawiaj seniora w wychłodzonym pokoju. Ciepłe skarpety i dodatkowy koc w zasięgu ręki pomagają, szczególnie osobom, które budzą się w nocy do toalety.

Ruch, spacery i śliskie chodniki

Ruch to jeden z najlepszych sposobów na ogrzanie ciała, poprawę krążenia i nastroju. Zima nie jest powodem, żeby senior całymi dniami siedział w fotelu.

• Spacery w najcieplejszej porze dnia, zwykle koło południa, kiedy jest też najwięcej światła. Krótsze, ale częstsze wyjścia są lepsze niż jedno długie.
• Rezygnuj z wyjścia przy silnym, porywistym wietrze, gołoledzi, zamieci lub dużym mrozie. Wtedy postaw na ruch w domu.
• Ćwiczenia w domu – marsz w miejscu, krążenia ramion i stóp, wstawanie z krzesła, proste ćwiczenia równowagi przy oparciu krzesła. Wystarczy kilkanaście minut kilka razy dziennie.
• Termos z herbatą na dłuższy spacer – rozgrzewa i nawadnia.

Upadki. Zimą to jedno z największych zagrożeń. U seniora z osteoporozą nawet niegroźne poślizgnięcie może skończyć się złamaniem szyjki kości udowej, a długie leżenie na zimnym chodniku – wychłodzeniem. Oprócz dobrych butów przyda się laska z kolcem lub nakładką na lód, a chodzić najlepiej odśnieżonymi i posypanymi trasami. W domu usuń luźne dywaniki, dobrze oświetl przedpokój i łazienkę – wcześniej robi się ciemno. Więcej praktycznych wskazówek znajdziesz w artykule upadki u seniorów – jak im zapobiegać.

Światło, nastrój i samotność

Krótkie, szare dni działają na psychikę seniora mocniej, niż mogłoby się wydawać. Jesienna chandra łatwo przechodzi w przewlekłe przygnębienie, a w połączeniu z samotnością – w depresję, która u osób starszych często udaje „zwykłe starzenie się”: brak apetytu, wycofanie, drażliwość, skargi na bóle.

• Wpuszczaj światło. Rano odsłaniaj zasłony, ustaw fotel seniora blisko okna, korzystaj z każdego słonecznego dnia na krótki spacer.
• Trzymaj stały rytm dnia – pobudka, posiłki, spacer, drzemka o podobnych porach pomagają w nastroju i śnie.
• Zajmij głowę i ręce – krzyżówki, gry planszowe, wspólne gotowanie i pieczenie (jesienna szarlotka to klasyka), oglądanie starych zdjęć, czytanie na głos przy herbacie, robienie bukietów z liści.
• Podtrzymuj kontakty – telefony i wideorozmowy z rodziną, odwiedziny wnuków, sąsiadów. Bliskość drugiego człowieka często działa lepiej niż niejedno lekarstwo.

Jeśli smutek, apatia lub bezsenność trwają dłużej niż dwa tygodnie, porozmawiaj z rodziną i lekarzem. Więcej o tym przeczytasz w tekstach depresja u seniorów oraz samotność seniorów.

Jesień życia – co to znaczy?

„Jesień życia” to obrazowe określenie starości – późnego etapu życia człowieka. Porównanie do jesieni w przyrodzie nie jest przypadkowe: to czas dojrzałości, spokojniejszego rytmu i zbierania owoców wcześniejszych lat, ale też czas, w którym człowiek potrzebuje więcej troski, ciepła i uwagi. Rolą opiekunki jest sprawić, żeby jesień życia – także ta, która przypada na chłodne miesiące w roku – była dla podopiecznego okresem bezpiecznym i dobrym.

Podsumowanie: zimowa lista kontrolna opiekunki

• Senior ubrany o jedną warstwę cieplej niż Ty, ciepłe stopy, sweter rozpinany, koc pod ręką.
• W pokoju dziennym około 20–21°C, termometr pokojowy na widoku.
• Krótkie, intensywne wietrzenie, nawilżone powietrze, czujnik czadu przy piecu.
• Ciepłe posiłki z białkiem, regularne picie, witamina D po konsultacji z lekarzem.
• Szczepienie przeciw grypie i przegląd leków u lekarza.
• Ruch codziennie: spacer w ciepłej porze dnia albo ćwiczenia w domu.
• Antypoślizgowe buty, dobre oświetlenie, brak dywaników.
• Światło dzienne, rytm dnia, rozmowa i kontakt z bliskimi.
• Znasz objawy hipotermii: potykanie się, mamrotanie, senność, splątanie, zimna skóra, brak dreszczy przy zimnie. W razie podejrzenia – 112.

Opiekujesz się seniorami i szukasz pracy, w której Twoje doświadczenie będzie docenione? Zobacz aktualne oferty pracy dla opiekunek w Niemczech.

Najczęstsze pytania

Dlaczego seniorowi jest ciągle zimno?

Z wiekiem organizm wolniej wytwarza ciepło i szybciej je traci: ubywa mięśni i tkanki tłuszczowej pod skórą, słabiej działa krążenie, a mózg później zauważa, że ciało się wychładza. Do tego dochodzą choroby przewlekłe (np. cukrzyca, niedoczynność tarczycy) i niektóre leki. Dlatego senior zwykle potrzebuje jednej warstwy ubrania więcej niż osoba młoda.

Jaka temperatura w domu jest bezpieczna dla seniora zimą?

Światowa Organizacja Zdrowia uznaje 18°C za minimum dla ogółu ludzi w chłodnej porze roku i zaznacza, że osoby starsze i przewlekle chore mogą potrzebować więcej. Amerykański Narodowy Instytut ds. Starzenia (NIA) zaleca seniorom utrzymywanie w domu około 20–21°C. W praktyce pokój dzienny seniora warto ogrzewać do około 20–21°C.

Czy senior może się wychłodzić w domu?

Tak. U osób starszych z zaburzoną termoregulacją lub ograniczoną sprawnością do hipotermii może dojść w niedogrzanym mieszkaniu, bez wychodzenia na mróz. Temperatura ciała spada wtedy powoli, przez wiele godzin, a pierwsze objawy łatwo pomylić ze zmęczeniem albo pogorszeniem demencji.

Jakie są pierwsze objawy hipotermii u osoby starszej?

Zimne dłonie i stopy, blada skóra, opuchnięta twarz, dreszcze (choć u seniora może ich nie być), spowolniona lub niewyraźna mowa, senność, rozdrażnienie i splątanie. Później pojawiają się chwiejny chód, sztywne ruchy, wolne tętno, płytki oddech i utrata przytomności.

Co zrobić, gdy podejrzewam hipotermię u seniora?

Zadzwoń pod 112 (ten numer działa w Polsce i w Niemczech). Przenieś seniora w ciepłe miejsce, zdejmij mokre ubrania, owiń go kocami razem z głową. Jeśli jest w pełni przytomny i dobrze przełyka, podaj ciepły napój bez alkoholu i coś słodkiego. Nie wkładaj go do gorącej wanny, nie przykładaj termoforu i nie masuj rąk ani nóg.

Co znaczy wyrażenie „jesień życia”?

„Jesień życia” to obrazowe określenie starości, czyli późnego okresu życia człowieka. Porównuje ten etap do jesieni w przyrodzie: czasu dojrzałości, spokojniejszego rytmu i zbierania owoców wcześniejszych lat, ale też czasu, w którym człowiek potrzebuje więcej troski.

Źródła:

• NHS – Hypothermia: https://www.nhs.uk/conditions/hypothermia/
• National Institute on Aging – Cold Weather Safety for Older Adults: https://www.nia.nih.gov/health/cold-weather-safety-older-adults
• mp.pl – Hipotermia i odmrożenia: https://www.mp.pl/pacjent/pierwsza_pomoc/165213,hipotermia-i-odmrozenia
• WHO Housing and Health Guidelines (2018), rozdz. 4 – niska temperatura w mieszkaniach: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK535294/

Autor: Robert Wojcieszek – redaktor bloga opiekunka.gowork.eu, ratownik KPP i instruktor EFR
Konsultacja merytoryczna: Sandra Cichońska – koordynator ds. opieki nad seniorami
Opublikowano: 25.01.2018 · Uaktualniono: 13.10.2026